Kerkpijn

Soms raak je gewond op de plek waar je thuis dacht te zijn

Voor veel mensen is de kerk de plek waar zij geloof, vriendschap en houvast vonden. Voor anderen is diezelfde kerk ook de plek geworden waar zij zich niet langer veilig voelden.

Misschien werd er over je gesproken in plaats van met je. Misschien merkte je dat je vragen niet welkom waren, of dat ze werden beantwoord met zorgen over jou. Misschien mocht je blijven, zolang een deel van jou buiten bleef. Misschien ben je vertrokken en merk je dat de kerk nog lang niet uit jou is vertrokken.

Kerkpijn gaat niet alleen over wat er is gebeurd. Het gaat over wat die ervaringen met een mens doen.

Kerkpijn ontstaat zelden door één gebeurtenis

Soms is er wel een moment aan te wijzen: een gesprek, een besluit, een brief. Vaker is er geen enkel moment dat op zichzelf groot genoeg lijkt.

Een opmerking na de dienst. Een taak die stilletjes bij iemand anders terechtkwam. Een gebed waarin voor je werd gevraagd alsof er iets in jou hersteld moest worden. Een preek waarin jouw leven langskwam als voorbeeld van iets wat beter anders kon.

Elk voorval afzonderlijk laat zich uitleggen, en meestal gebeurt dat ook. Bij elkaar opgeteld vertellen ze iets anders: dat je erbij hoort onder voorwaarden die niemand ooit hardop heeft benoemd.

Daarom laat kerkpijn zich zo moeilijk uitleggen aan wie er niet bij was. Wie om één voorbeeld vraagt, krijgt losse voorvallen te horen die stuk voor stuk klein lijken.

De stoel die wankelt

Een stoel lijkt iets eenvoudigs. Je zet hem neer en nodigt iemand uit om plaats te nemen. Daarmee zeg je: er is ruimte voor jou, je hoort erbij en je mag hier zijn. Maar een stoel is pas werkelijk een zitplaats wanneer alle poten evenveel dragen.

Wanneer één poot korter is, staat de stoel er nog steeds. Van een afstand lijkt er weinig aan de hand en misschien blijft hij jarenlang overeind. Toch voelt degene die erop zit voortdurend de beweging, en moet diegene het eigen gewicht steeds opnieuw verplaatsen om niet te vallen.

Zo kan het ook voelen binnen een geloofsgemeenschap. Je krijgt een plek, maar niet helemaal. Je bent welkom, maar een deel van jou moet buiten blijven. Je mag meedoen, zolang je niet te veel vragen stelt, niet anders liefhebt en niet zichtbaar maakt wat liever onbesproken blijft.

Kerkpijn ontstaat niet altijd doordat iemand geen stoel krijgt. Soms ontstaat zij doordat iemand jarenlang probeert te blijven zitten op een plek die nooit werkelijk stevig is gemaakt.

Wanneer diegene uiteindelijk opstaat, wordt vaak gevraagd waarom die persoon vertrekt. Veel minder vaak wordt onderzocht waarom de stoel al die tijd wankelde.

Wat kerkpijn met iemand kan doen

Kerkpijn raakt zelden alleen je kerkgang. Vaak raakt het ook:

• je vertrouwen in wat je zelf waarneemt en voelt;
• je beeld van God, en soms ook je beeld van jezelf;
• je band met familie, vrienden en de mensen met wie je jarenlang optrok;
• gewoonten, feestdagen en een taal waarin je thuis was;
• het vanzelfsprekende gevoel ergens bij te horen;
• je vertrouwen dat je een grens mag stellen zonder daarmee je plaats te verspelen.

Niet iedereen herkent dit allemaal, en het hoeft ook niet in deze volgorde te gaan. Boosheid, opluchting, schuldgevoel, heimwee en verdriet kunnen dwars door elkaar heen lopen, en dat maakt ze geen van alle minder waar.

Kerkpijn raakt niet alleen wie vertrekt

Ook wie blijft kan beschadigd raken. Soms blijft iemand formeel lid terwijl die vanbinnen al afscheid heeft genomen van de gemeenschap die ooit een thuis was.

Ouders kunnen klem komen te zitten tussen hun kind, hun geloof en hun gemeente. Partners en familieleden dragen mee wat met iemand anders gebeurde. En ook predikanten, voorgangers en ambtsdragers kunnen kerkpijn ervaren, door kritiek, botsende verwachtingen of besluiten die achter gesloten deuren vielen.

Kerkpijn raakt zelden maar één persoon.

Wat kan helpen

Er bestaat geen route die voor iedereen werkt, en niemand hoeft te weten waar die uit wil komen. Wat vaak wel helpt, is woorden krijgen voor iets wat je lang alleen hebt aangevoeld. Ontdekken dat je gevoelens niet overdreven zijn maar passen bij wat je hebt verloren. Zien welk patroon je klein of stil heeft gehouden, en dat dat patroon niet hetzelfde is als jij.

Begrijpen waarom anderen reageerden zoals zij deden, kan daarbij horen. Dat is iets anders dan goedpraten wat schadelijk was, en het vraagt niet dat jij opnieuw degene bent die zich aanpast.

Waar je terechtkunt

Je kunt bij Jet terecht voor een onafhankelijk en vertrouwelijk gesprek, of je nu wilt blijven, vertrekken, geloven, twijfelen of nog helemaal niets wilt weten. Lees wat dat inhoudt, of lees eerst wat er met je verhaal gebeurt.

Kerkpijn is niet het bewijs dat je te gevoelig bent. Het is wat er gebeurt wanneer een plek je vraagt te kiezen tussen erbij horen en jezelf blijven.